پگاه حوزه - دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم - الصفحة ٢ - نووپلتيك و دكترين اطلاعات - شیرودی مرتضی
نووپلتيك و دكترين اطلاعات
شیرودی مرتضی
نووپلتيك (Noopolitik) يا سياست مبتنى بر اطلاعات و آگاهى، به نوعى از كشوردارى اطلاق مىشود كه با گستردهترين حوزه اطلاعاتى عقل، موسوم به جهان آگاهى (Noosphere) مرتبط است.
نووپلتيك را مىتوان مشى سياستخارجى كشورهاى غربى، به زعامت امريكا، براى عصر اطلاعات دانست كه در آن از قدرت نرم به جاى قدرت سختبهره مىگيرد. نووپلتيك بر اين اصل استوار است كه حق زاييده قدرت است، نه قدرت زاييده حق; بنابراين چندان بر تفوق ارزشهاى اجتماعى و اصول اخلاقى بر سياستخارجى كشورها، به ويژه امريكا تاكيد ندارد.
البته، هم بازيگران حكومتى و هم بازيگران غيرحكومتى مىتوانند توسط نووپلتيك هدايتشوند و يا از آن بهره بگيرند، ولى منافع ملى كه با ديدگاه دولتى و حكومتى تعريف شده باشد، به تنهايى نمىتواند انگيزهاى براى پيشبرد نووپلتيك باشد.
با اين وصف، نووپلتيك بيشتر در صدد قدرت بخشيدن به شبكههاى متشكل از بازيگران حكومتى و غيرحكومتى است; سياست علمى، حكومتى را در برابر حكومت ديگر قرار مىدهد، در حالى كه نووپلتيك حكومتها را به همكارى با يكديگر در قالب ائتلافها و ساير شكلهاى همكارى متقابل تشويق و ترغيب مىكند.
نووپلتيك در آينده نزديك، جانشين سياست عملى يا سياست مبتنى بر زور نمىشود، بلكه آن دو، با يكديگر همزيستى خواهند داشت، اما در حالتى از يك موازنه شكننده قرار مىگيرند كه اين موازنه از منطقهاى به منطقه ديگر جهان فرق مىكند، زيرا برخى از كشورها الزامات پويايى عصر اطلاعات را كاملا به خود جذب كردهاند، در حالى كه كشورهاى ديگر، هنوز بيشتر قرون وسطايى هستند تا مدرن.
در كشورهاى دسته اول، نووپلتيك به خوبى درك مىشود، و در كشورهاى در حال توسعه، سياست عملى حكمفرما است; به بيان ديگر، نووپلتيك در نقاطى كه از تكنولوژى پيشرفتهترى برخوردارند، مانند اروپاى غربى و امريكاى شمالى، بيشترين مقبوليت را خواهند داشت، ولى اين مشى سياست در مكانهايى كه هنوز حركتها محور امور هستند، از مقبوليت كمترى برخوردار خواهد بود; علاوه بر اين، نووپلتيك در جوامعى كه رسانهها بر آن مسلط هستند، به خوبى پياده مىشود.
تدابير زير مىتواند به ايجاد يك نووپلتيك مؤثر كمك كند:
١. از دسترسى همه كشورهاى جهان به فضاى اطلاعاتى حمايتشود;
٢. آزادى اطلاعات و ارتباطات، به عنوان يك حق در سراسر جهان ترويجشود;
٣. از دسترسى سازمانها و بازيگران غيرحكومتى به فضاى اطلاعاتى حمايتشود;
٤. از طرحهاى متمايل به سياستهاى عملى براى كنترل شبكههاى ارتباط جهانى پرهيز شود;
٥. به منظور تضمين ايمنى و امنيت فضاى اطلاعاتى جهانى، سيستمهاى اطلاعاتى چند لايه پديد آيد;
٦. ايجاد يك نيروى ويژه رسانهاى كه به جاى تسليحات نظامى به تسليحات رسانهاى مجهز باشد و به حل و فصل مناقشات تشويق كند;
٧. درهاى ديپلماسى را به منظور هماهنگى بيشتر ميان بازيگران حكومتى و غيرحكومتى، با هدف به راه انداختن انقلابى در امور ديپلماتيك بگشايد.
در آيندهاى بسيار نزديك، براى مواجهه با جهانى كه در آن نووپلتيك در حال ظهور است، به تدوين يك دكترين اطلاعات نياز است تا عناصر قوى سياست عملى كه همچنان به پايدارى خود ادامه مىدهند، به كنار زده شوند. اين دكترين نه تنها بايد متشكل از دفاع الكترونيكى چند لايه باشد، بلكه بايد از عناصر فعال تدابير الكترونيكى براى رويارويى با مهاجم نيز برخوردار باشد.